أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

183

تجارب الأمم ( فارسى )

گفته شد كه گاهى ايشان از هزينه كردن يك دانگ سيم يا كمتر از آن نيز براى زندگى خوددارى كرده ، آن را به هزينهء كاغذ و مركب مىرسانند . ابن فرات كه به گشاده دلى و نيكخواهى نامبردار بود و مال فراوان ميان شاعران پخش كرده بود ، چون اين سخنان شنيد گفت : كمك به زندگى اينان براى من شايسته باشد ، پس بيست هزار درم براى هزينهء ايشان بداد . گويند : كسى پيش از ابن فرات چنين نكرده بود ، جز آنچه گويند ضبعى از كسانى نقل كرد كه مسلمة بن عبد الملك هنگام مرگ وصيت كرد كه يك سوم از ثلث دارائى او را به دانشجويان ادب بدهند ، كه اينان به ناروا ناديده گرفته شده‌اند . [ 1 ] همه روزه در آشپزخانهء ابن فرات [ 2 ] گوشت بسيار مىپختند و در خانه‌هاى او ، يخ فراوان و آشاميدنيهاى بسيار ، به هر كس كه فرا مىرسيد ، داده مىشد . كاربرد كاغذ و شمع او را هيچ كس نه پيش از او داشت ، نه پس از او ! ! هر گاه به وزارت مىنشست نرخ شمع و يخ و كاغذ گران مىشد و هر گاه بر كنار مىشد ، ارزان مىگرديد . او به مونس * مظفر هنگام بازگشت از مغرب و به بشرى و يلبق و نازوك [ 3 ] و جز ايشان از غلامان و خادمان در روزهاى جشن نوروز عيدىهاى گرانبها مىداد كه كمتر كسى چنان مىكرد ، ابن

--> [ ( 1 - ) ] در بيوگرافى « مسلمه » در « مرآت الزمان » نگارش سبط ابن جوزى به سال 122 ه . آمده است كه واقدى مىگويد : مسلمه يك سوم دارائى خود را پس از مرگش به دانشجويان ادبيات واگذار كرده گفت : ادب هنرى است كه به ناروا ، ناديده گرفته شده است . [ ( 2 - ) ] وزراء : 63 ، 195 . [ ( 3 - ) ] M . اين چند سردار از غلامان حجرى سنى بودند كه خليفگان بغداد ايشان را برابر سرداران ايرانى مسلمان گنوسيست ، تقويت مىكردند . توطئه اينان با سوسن در خ 5 : 71 و همراه با هارون بن غريب و نصر پرده‌دار در خ 5 : 235 و در يك نشست بر ضد خاندان ايرانى شيعى فرات به بهانهء پيروزى قرمطيان در جنوب ديده مىشود كه وزير و پسرش را با همهء كمكها كه به ايشان كرده بود قرمطى بزرگ ناميده خ 5 : 213 به كشتن دادند خ 5 : 238 . خليفه غير از نصر كه پرده‌دار او بود ، مونس را به فرماندهى مصر فرستاد ( خ 5 : 99 ) و نازوك را به فرماندهى پليس بغداد ( خ 5 : 162 ) گمارده بود . يلبق در فهرست طبرى در حرف « ى » و در فهرست ابن اثير در حرف « ب » بليق ديده مىشود .